Ba năm trước, anh Thanh Tùng, 47 tuổi, ở Hà Nội, thấy vợ bắt đầu có những biểu hiện bất thường. Chị thường xuyên ra ngoài, dùng điện thoại lén lút và né tránh chồng. Theo dõi, anh phát hiện vợ tham gia nhóm “Hội thánh Đức Chúa Trời Mẹ”. Trong tin nhắn với một thành viên, vợ anh, vốn là nhân viên kinh doanh, được khuyên “vào đó có nhiều khách VIP để mời mua bảo hiểm”.

Từ đó, mỗi sáng và tối, chị vào phòng trùm khăn trắng lên đầu đọc kinh. Chị dùng ứng dụng có chế độ tự xóa tin nhắn và đặt mật khẩu điện thoại. “Cô ấy không còn để tâm bất cứ chuyện gì trong gia đình, kể cả ăn cơm chung với chồng con cũng bỏ”, anh Tùng nói.

Chị cắt đứt giao tiếp với nhà chồng. Khi bố đẻ qua đời, chị thậm chí không để tang, cúi lạy hay thực hiện các phong tục tang lễ truyền thống.

Anh Tùng cho biết từng nghĩ đến ly hôn nhưng thương con nên cố duy trì. Gần đây, anh phát hiện con gái đang học lớp 6 cũng bắt đầu tham gia các buổi tụ họp của hội và từ chối ăn đồ cúng.

Theo Cục An ninh nội địa, Bộ Công an, “Hội thánh của Đức Chúa Trời Mẹ” bắt đầu xuất hiện ở nhiều địa phương từ năm 2016-2017. Đã có hàng trăm người gia nhập nhóm này. Họ tự xưng “thánh đồ”, rao giảng về một “Ngày Phán xét” cận kề để gieo rắc nỗi sợ hãi và khuyến khích “tín đồ” bỏ học hành, việc làm, nộp 10 % thu nhập, đập phá bàn thờ tổ tiên, chối bỏ cha mẹ, coi người ngoài là “ma quỷ”.

Tháng 9/2023, Bộ Nội vụ có công văn yêu cầu các địa phương đấu tranh, xóa bỏ về phương diện tổ chức đối với “Hội thánh của Đức Chúa Trời Mẹ” tại Việt Nam, gồm giải tán, thu hồi giấy phép, không để tổ chức này tái nhóm, hình thành các tụ điểm hoạt động mới và không chấp thuận đăng ký hoạt động dưới mọi hình thức.

Ngày 19/4, Công an tỉnh Quảng Trị cho biết đang điều tra một nhóm “Hội thánh của Đức Chúa Trời Mẹ” có dấu hiệu lừa đảo chiếm đoạt tài sản và hành nghề mê tín dị đoan. Nhóm này dùng luận điệu “ngày tận thế”, “cứu rỗi linh hồn” để tiếp cận, chi phối tư tưởng người tham gia. Thành viên bị yêu cầu sinh hoạt tại các điểm nhóm (gọi là “Sion”) và nộp 10% thu nhập với lời hứa “ban phước”. Nhóm sử dụng 70 kịch bản tiếp cận khác nhau do “tổng hội” ở nước ngoài xây dựng.

Thu Lan, sinh viên năm hai ở Hà Nội, cho biết giữa năm 2025 tìm đến một khóa học “phát triển tâm thức” trên mạng sau khi bố mẹ ly hôn. Ban đầu, nội dung học về sự biết ơn. Khi đóng tiền lên cấp độ cao hơn, Lan nhận ra các bài giảng lồng ghép giáo lý của Hội.

Cô được yêu cầu không ghi hình, không tự tra cứu thông tin và phải nói dối gia đình. Tần suất học dày đặc khiến Lan dần kiệt sức và lệ thuộc tinh thần. Cô không còn thời gian đi làm thêm, luôn sống trong nỗi sợ hãi. “Tôi bị gieo suy nghĩ con người luôn sai lầm, chỉ có tổ chức là chân lý”, cô kể.

Dưới góc độ tâm lý, tiến sĩ Bùi Thị Liên, Học viện An ninh Nhân dân, cho biết các hội nhóm như “Hội thánh của Đức Chúa Trời Mẹ” thường dùng thủ thuật ba bước, đánh vào “khoảng trống tinh thần” của nạn nhân.

Ban đầu, họ tạo sự lệ thuộc bằng cách quan tâm, khen ngợi để tạo cảm giác gắn bó và lệ thuộc tinh thần. Khi nạn nhân đã tin tưởng, nhóm bắt đầu cô lập họ khỏi gia đình, người thân, khiến họ chỉ tìm thấy sự đồng cảm trong Hội.

Tiếp đó nhóm gieo rắc nỗi sợ hãi và cảm giác tội lỗi bằng các luận điệu đe dọa về “hậu quả tâm linh” nếu không phục tùng. Song song, hội nhóm kiểm soát chặt thông tin và thời gian sinh hoạt nhằm tạo sự lệ thuộc tư tưởng.

Cuối cùng, bằng các lập luận ngụy biện và diễn giải sai lệch, họ từng bước làm thay đổi nhận thức, khiến người tham gia tin tưởng mù quáng và ra sức bảo vệ tổ chức.

Trần Văn Nguyên, 24 tuổi, ở Huế, từng được một người lạ làm quen, mời cà phê khi anh áp lực với công việc. Sau thời gian tạo lòng tin, Nguyên được rủ học kinh thánh. Khi từ chối nộp tiền, 10 người trong nhóm đến thuyết phục anh. Nguyên kể hội yêu cầu không báo cho gia đình, không đọc tin tức và cấm ăn đồ cúng, thắp hương.

Chứng kiến nhiều người mâu thuẫn gia đình, Nguyên tự tìm hiểu thông tin trên mạng và nhận ra tổ chức này không được cấp phép. Sau khi rời nhóm, anh cho biết liên tục nhận được cuộc gọi đe dọa.

Theo tiến sĩ Bùi Thị Liên, phản ứng bằng quát mắng, cấm đoán hay cô lập người thân tham gia hội nhóm cực đoan thường phản tác dụng. “Người trong cuộc sẽ càng cảm thấy mình bị hiểu lầm và phụ thuộc hơn vào hội nhóm”, bà nói.

Gia đình cần giữ kết nối tình cảm, cung cấp thông tin chính thống một cách mềm mỏng, tránh công kích trực diện niềm tin của người tham gia. Đồng thời, nên khuyến khích họ tham gia các hoạt động lành mạnh như thể thao, du lịch, sinh hoạt cộng đồng để giảm thời gian lệ thuộc.

Công an Quảng Trị khuyến cáo người dân thận trọng với các hội, nhóm kêu gọi “thay đổi cuộc sống”, “giải quyết khó khăn cá nhân”. Việc tham gia sinh hoạt, học “giáo lý” khi chưa rõ bản chất tổ chức có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Khi có dấu hiệu bị tiếp cận, nên chia sẻ với người thân, bạn bè tin cậy để tránh bị cô lập. Nếu phát hiện biểu hiện bất thường, cần dừng liên hệ, không tham gia các nhóm sinh hoạt hoặc kênh liên lạc để hạn chế bị tác động kéo dài.

Những hội, nhóm có dấu hiệu lôi kéo, kiểm soát tâm lý, tách người tham gia khỏi gia đình và yêu cầu đóng góp tài chính thường tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Trường hợp nghi vấn, người dân có thể báo cơ quan chức năng để được hỗ trợ.

Anh Trần Thành, ở Thanh Hóa, cho biết đã thử mọi cách kể trên với vợ nhưng không thể đưa cô khỏi hội. Từ tháng 6/2024, vợ anh đưa ba con đi sinh hoạt và nghe giảng đạo mỗi tối. Để cách ly vợ, anh nhốt chị ở nhà suốt 6 tháng.

“Tôi không thay đổi được gì. Vợ tôi như người đã bị tẩy não”, anh kể. Bất lực, anh vừa hoàn tất thủ tục ly hôn.

* Tên nhân vật đã được thay đổi.

Song Nga