Phường An Đông, địa phương đầu tiên thu phí sử dụng vỉa hè qua app, đề xuất thành phố sớm ban hành cơ chế cho người dân thuê vỉa hè kinh doanh do “nhu cầu rất lớn”.
Kiến nghị được ông Nguyễn Xuân Thành, Phó chủ tịch UBND phường An Đông, nêu tại hội nghị sơ kết triển khai các giải pháp tăng cường quản lý trật tự đô thị, xây dựng xã, phường, đặc khu bảo đảm kỷ cương, văn minh đô thị, chiều 25/5.
Phường An Đông (quận 5 cũ) là địa phương đầu tiên thí điểm phần mềm đăng ký sử dụng tạm thời vỉa hè, lòng đường trực tuyến qua ứng dụng và website từ ngày 15/5. Sau 10 ngày triển khai, địa phương tiếp nhận 58 hồ sơ, thu hơn 900 triệu đồng.
Theo ông Thành, nhu cầu lớn nhất hiện nay là sử dụng vỉa hè để kinh doanh, buôn bán nhưng chưa được phép, nhất là tại các phường trung tâm. Từ thực tế này, địa phương kiến nghị TP HCM sớm ban hành cơ sở pháp lý phù hợp để người dân được đăng ký kinh doanh hợp pháp trên vỉa hè, vừa đáp ứng nhu cầu sinh kế, vừa phù hợp thực tiễn phát triển đô thị.
Ngoài ra, phường An Đông đề xuất thành phố phân cấp mạnh hơn cho chính quyền cơ sở trong quản lý vỉa hè và xem xét giảm mức phí sử dụng tạm thời vỉa hè. Theo địa phương, mức phí với hoạt động trông giữ xe hiện từ 50.000 đến 350.000 đồng mỗi m2 một tháng là khá cao, khiến nhiều hộ dân chưa mặn mà đăng ký.
Đầu năm 2024, TP HCM từng cho phép thu phí sử dụng tạm thời vỉa hè, lòng đường với một số hoạt động, bao gồm kinh doanh. Tuy nhiên, từ đầu năm 2025, khi Luật Đường bộ và Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ có hiệu lực, thành phố đã dừng triển khai để nghiên cứu mô hình khai thác phù hợp quy định pháp luật.
Ông Võ Khánh Hưng, Phó giám đốc Sở Xây dựng TP HCM, cho rằng quản lý và khai thác vỉa hè là bài toán khó với nhiều địa phương, không riêng TP HCM.
“Quan điểm của thành phố khi cho phép sử dụng tạm thời vỉa hè là nhằm lập lại nền nếp, trật tự đô thị, không phải tận thu hay xem đây là nguồn thu chính”, ông Hưng nói, cho biết một số nơi đang có xu hướng coi khai thác vỉa hè là hoạt động tạo nguồn thu chủ yếu, chưa đúng tinh thần quản lý.
Theo Phó chủ tịch UBND TP HCM Bùi Xuân Cường, hiện chưa có cơ sở pháp lý cho phép sử dụng vỉa hè để kinh doanh, buôn bán. Các quy định hiện hành chỉ cho phép sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè vào một số mục đích như: tổ chức sự kiện, phục vụ thi công công trình, trung chuyển vật liệu, trông giữ xe, ma chay, cưới hỏi… Việc khai thác phải ưu tiên người đi bộ và bảo đảm an toàn giao thông.
Người dân buôn bán trên đường Phan Chu Trinh, đối diện chợ Bến Thành. Ảnh: Quỳnh Trần
Lãnh đạo thành phố nhìn nhận nhu cầu khai thác vỉa hè phục vụ sinh kế và giữ xe là rất lớn. Tuy nhiên, việc triển khai cần có quy định rõ ràng, tránh tình trạng mỗi nơi thực hiện một kiểu hoặc cấp phép tràn lan, ảnh hưởng mỹ quan và trật tự đô thị.
Hiện TP HCM giao Sở Xây dựng phối hợp các đơn vị hoàn thiện phần mềm quản lý, đăng ký sử dụng tạm thời vỉa hè theo hướng số hóa toàn bộ quy trình tương tự mô hình tại phường An Đông, dự kiến vận hành từ ngày 1/6.
Theo Công an TP HCM, từ ngày 6/2 đến 18/5, lực lượng chức năng đã xử phạt hơn 33.000 trường hợp vi phạm trật tự đô thị với tổng số tiền gần 29 tỷ đồng; tháo dỡ hơn 2.200 bảng hiệu, quảng cáo lấn chiếm và xử lý 408 bãi giữ xe không phép.
Toàn thành phố hiện có hơn 1.700 điểm phức tạp về trật tự công cộng, tập trung quanh chợ, trường học, bệnh viện cùng 202 chợ tự phát. Thành phố sẽ tiếp tục rà soát, xử lý các điểm lấn chiếm, đồng thời nghiên cứu tổ chức phố đêm, phố ẩm thực và khu kinh doanh tập trung nhằm vừa đảm bảo sinh kế cho người dân, vừa giữ mỹ quan đô thị.
Lê Tuyết