Tổng thống Donald Trump ngày 3/5 thông báo trên mạng xã hội Truth Social rằng nhiều nước đã liên hệ với Mỹ trong thời gian qua, đề nghị hỗ trợ các tàu của họ đang mắc kẹt tại vùng Vịnh vì xung đột Trung Đông và tình trạng phong tỏa eo biển Hormuz.

Ông nói những quốc gia này “không liên quan đến chiến sự, luôn giữ lập trường trung lập và gần như chỉ là những người vô tội đứng bên lề”.

“Chúng tôi sẽ dẫn đường cho tàu của họ di chuyển an toàn khỏi vùng biển bị phong tỏa, để họ có thể tiếp tục công việc một cách tự do. Đây là tàu từ những nước không liên quan đến diễn biến hiện nay tại Trung Đông”, ông Trump nói, cho biết chiến dịch hộ tống mang tên “Dự án Tự do” sẽ bắt đầu vào sáng nay.

Tổng thống Trump cảnh báo Mỹ sẽ “xử lý kiên quyết” với mọi nỗ lực can thiệp vào chiến dịch. “Đây là cử chỉ nhân đạo từ Mỹ, các nước Trung Đông và đặc biệt là Iran”, ông viết, song không đề cập cụ thể chiến dịch này có được Washington điều phối với Tehran hay không.

Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, cho biết các lực lượng trực thuộc sẽ bắt đầu triển khai kế hoạch “Dự án Tự do” theo chỉ đạo từ Tổng thống Trump. CENTCOM mô tả đây là “hoạt động hỗ trợ” để tàu thương mại có thể tự do đi lại qua eo biển Hormuz. Chiến dịch dự kiến huy động các tàu khu trục, hơn 100 máy bay và khoảng 15.000 binh sĩ.

“Sứ mệnh mang tính phòng vệ này là cần thiết đối với an ninh khu vực và nền kinh tế toàn cầu, song song với chiến dịch phong tỏa đang được triển khai”, chỉ huy CENTCOM Brad Cooper cho biết

Ông Ebrahim Azizi, Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia Quốc hội Iran, cảnh báo Tehran sẽ coi bất kỳ nỗ lực nào của Mỹ nhằm can thiệp vào eo biển Hormuz là hành động vi phạm lệnh ngừng bắn.

Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) ngày 3/5 cho biết đã nhận báo cáo một tàu hàng bị nhiều xuồng nhỏ tấn công ở vùng biển cách thị trấn Sirik của Iran khoảng 20 km về phía tây, ở khu vực bờ bắc của eo biển Hormuz

Cơ quan này không nêu rõ tên và quốc tịch của tàu hàng bị tấn công, cho biết toàn bộ thủy thủ trên con tàu đã an toàn và không ghi nhận tác động môi trường nào.

Nhiều tàu hàng mắc kẹt ở vùng Vịnh đang thiếu lương thực và nhu yếu phẩm, khiến điều kiện sinh hoạt của thủy thủ đoàn trên tàu trở nên khó khăn.

Thông báo được đưa ra giữa lúc tác động kinh tế từ cuộc phong tỏa eo biển Hormuz ngày càng rõ rệt. Sau thông báo của ông Trump, giá dầu đã giảm khoảng 2%.

Washington và Tehran vẫn duy trì lệnh ngừng bắn, song triển vọng đạt được thỏa thuận hòa bình lâu dài vẫn chưa rõ ràng. Tổng thống Trump cho biết các cuộc thảo luận với Iran vẫn đang diễn ra và “có thể dẫn đến điều gì đó rất tích cực”.

Kể từ khi xung đột nổ ra, Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz với hầu hết tàu thuyền, ngoại trừ tàu của nước này và một số quốc gia “thân thiện”, trong khi Mỹ áp đặt phong tỏa ngược lại lên mọi cảng biển của Iran từ ngày 13/4.

Thanh Danh (Theo CNN, CNBC, AFP)